محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1666

مرآة البلدان ( فارسى )

قوىئيل خيريت دليل است چنانچه مصلحت دانستيم كه قاعدهء متداولهء سابق را مجرى داشته شخص كافى دولتخواهى را مسئول كرده امور دولت را كلية به او بسپاريم ميرزا حسين خان - سپهسالار اعظم را كه از چاكران آزمودهء دولت است به لقب صدارت اعظم سرافراز و نيك و بد جميع امور دولت را از قشون و ماليات و حكام و ولايات و كل رتق‌وفتق دولت را از او خواهيم خواست اميدوار هستيم كه ان شاء الله تعالى قصد تازهء ملوكانهء ما را امداد نمايند . بندگان اقدس همايون شاهنشاهى خلد الله - ملكه و سلطانه دستورالعمل نظم امور دولتى و مهام مملكتى را به دستخط مبارك از اين قرار مرقوم فرموده‌اند كه جناب - مستطاب صدر اعظم از همين قرار مجرى دارند . كلية در امورات دولت خواه كشور خواه لشكر خواه داخله خواه خارجه بايد صدر اعظم بشخصه خود رسيدگى نمايند و امور دولتى را از اين قرار مجرى دارند : اولا : امر ارسال و مرسول نوشتجات ولايات است كه از مهام عمدهء دولت است جناب صدر اعظم از روى دقت دستورالعمل به ميرزا على خان منشى حضور و رئيس چاپارخانه‌ها بدهند كه نتيجهء آن اين باشد كه چاپاران در غره و نيمهء ماه بدون خلاف و تأخير از طهران روانهء ولايات شوند و از ولايات نيز عازم دربار گردند . ثانيا : حكام ولايات ممالك محروسه عرايض و مطالب خود را به جناب صدر اعظم بنويسند و از جانب معزىاليه جواب بخواهند نه مثل سابق كه از هرجا براى هر جزئى عرض و مطلب به آستان همايون عريضه نگار شده مزاحم خاطر مبارك مىشدند . جناب صدر اعظم بعد از مطالعهء نوشتجات ولايات و اطلاع از مطالب آنها چيزى را كه به عرض ما بايد برسد خلاصه كرده به حضور فرستند و هرطور جواب مرحمت مىشود از آن قرار از صدارت عظمى احكام لازمه صادر نمايند ولى در همان عرايض